فلان
(فُ) [ ع . ] (اِ.) 1 - شخص نامعلوم . 2 - جانشین کلمه ای رکیک که نخواهند از آن نام ببرند. ؛به فلان ش هم نبودن کنایه از: مطلقاً برایش اهمیت نداشتن . ؛به فلان گاو زدن کنایه از: هدر دادن، اتلاف کردن .
سُریانی تازی گشته
از فُلَن (واژه های سُریانی در زبان فارسی)
وَهمان (فرهنگ پهلوی)، بَهمان، بیستار (برهان)
از فُلَن (واژه های سُریانی در زبان فارسی)
وَهمان (فرهنگ پهلوی)، بَهمان، بیستار (برهان)
● bleep
whatnot ==> غیره، فلانbleep
[ف ُ]
{ع ص مبهم ، ضمیر مبهم}
از نامهای مردم ، و با الف و لام مر غیر مردم را. ج ، فلون . (منتهی الارب ). شخص غیرمعلوم . بهمان : فلان را با فلان چه نسبت ؟ (فرهنگ فارسی معین ). فارسیان به فتح استعمال کنند و خطاست . (آنندراج ). فارسیان یاء در آخر آن زیاد کرده ، فلانی گویند چنانکه در قربانی کرده اند. (از غیاث ). و بهمان نیزهمین معنی را دارد و بیشتر با هم استعمال کنند. (برهان ). فلان ، بهمدان ، بیسار. (یادداشت مولف ). و گاه بصورت صفت پیش از اسمی درآید: فلان مرد; مردی ناشناس . بطور کلی در ترکیب معنی صفتی پیدا میکند:
گویی همچون
هرگز چون عود کی تواند شد توغ ؟
از گواز و تش و انگشته و بهمان و فلان
تا تبرزین و دودستی و رکاب و کمری .
این کار وزارت که همی راند خواجه
نه کار فلان بن فلان بن فلان است .
با ملک چه کار است فلان را و فلان را
خرس ازدر گلشن نه و خوک ازدر گلزار.
یک شاه بسنده بود این مایه جهان را
با ملک چه کار است فلان را و فلان را؟
در تواریخ میخوانند که فلان پادشاه ، فلان سالار را به فلان جنگ فرستاد. (تاریخ بیهقی ). در جهان در فلان بقعت مردی پیدا خواهد شد. (تاریخ بیهقی ).
غره مشو بدانچه همی گوید
بهمان بن فلان ز فلان دانا.
تو بر آن گزیده خدای و پیمبر
گزیدی فلان و فلان و فلان را.
کس چه داند کاین نثار ازبهر کیست
تا نگویم بر فلان خواهم فشاند.
در فلان تاریخ دیدم کز جهان
چون فروشُد بهمن اسکندر بزاد.
گفت فلان نیم شب ای گوژپشت
بر سر کوی تو فلان را که کشت ؟
کو دل به فلان عروس داده ست
کز پرده چنین بدرفتاده ست .
کاینک به فلان خرابه تنگ
می پیچد همچو مار بر سنگ.
پس طلب کردند او را در زمان
آقجه ها دادند و گفتند ای فلان .
آن فلان روزت خریدم این متاع
کل سر جاوز الاثنین شاع .
شیوه حور و پری گرچه لطیف است ولی
خوبی آن است و لطافت که فلانی دارد.
-فلان از فلان ; کنایه ازلاف و گزاف کردن باشد. (انجمن آرا) (برهان ).
-فلانستان ; مقام و جای فلان . (آنندراج ).
-فلان فلان شده ; بجای دشنام و نفرین به کار رود در جایی که گوینده نخواهد لفظرکیک به کار برد.
-فلان کس ; فلان . شخص ناشناس:
اگر گویی فلان کس داد و بهمان مر مرا رخصت
بدان جا، هم فلان بیزار گردد از تو هم بهمان .
تو را هرکه گویدفلان کس بد است
چنان دان که در پوستین خود است .
-فلان کفش پیش پای فلان نمیتوان گذاشت ; یعنی رتبه اش پر ادنی است . بیشتر مقوله زنان ولایت است . (آنندراج ).
-فلان و باستار ; بهمان و باستار. فلان و بیسار. فلان و بهمان .
-فلان و بهمان ; فلان و بهمدان . فلان کس و فلان کس . فلان و بیسار. (فرهنگ فارسی معین ):
فلان و بهمان گویی که توبه یافته اند
چه مانع است مرا، من فلان و بهمانم .
-فلان و بهمدان ; فلان و بهمان . (فرهنگ فارسی معین ).
-فلان و بیسار ; فلان و باستار. فلان و بهمان . (فرهنگ فارسی معین ). رجوع به کلمات بهمان ، بهمدان ، باستار و بیسار شود.
{ع ص مبهم ، ضمیر مبهم}
از نامهای مردم ، و با الف و لام مر غیر مردم را. ج ، فلون . (منتهی الارب ). شخص غیرمعلوم . بهمان : فلان را با فلان چه نسبت ؟ (فرهنگ فارسی معین ). فارسیان به فتح استعمال کنند و خطاست . (آنندراج ). فارسیان یاء در آخر آن زیاد کرده ، فلانی گویند چنانکه در قربانی کرده اند. (از غیاث ). و بهمان نیزهمین معنی را دارد و بیشتر با هم استعمال کنند. (برهان ). فلان ، بهمدان ، بیسار. (یادداشت مولف ). و گاه بصورت صفت پیش از اسمی درآید: فلان مرد; مردی ناشناس . بطور کلی در ترکیب معنی صفتی پیدا میکند:
گویی همچون
هرگز چون عود کی تواند شد توغ ؟
منجیک ترمذی .
از گواز و تش و انگشته و بهمان و فلان
تا تبرزین و دودستی و رکاب و کمری .
کسائی مروزی .
این کار وزارت که همی راند خواجه
نه کار فلان بن فلان بن فلان است .
منوچهری .
با ملک چه کار است فلان را و فلان را
خرس ازدر گلشن نه و خوک ازدر گلزار.
منوچهری .
یک شاه بسنده بود این مایه جهان را
با ملک چه کار است فلان را و فلان را؟
منوچهری .
در تواریخ میخوانند که فلان پادشاه ، فلان سالار را به فلان جنگ فرستاد. (تاریخ بیهقی ). در جهان در فلان بقعت مردی پیدا خواهد شد. (تاریخ بیهقی ).
غره مشو بدانچه همی گوید
بهمان بن فلان ز فلان دانا.
ناصرخسرو.
تو بر آن گزیده خدای و پیمبر
گزیدی فلان و فلان و فلان را.
ناصرخسرو.
کس چه داند کاین نثار ازبهر کیست
تا نگویم بر فلان خواهم فشاند.
خاقانی .
در فلان تاریخ دیدم کز جهان
چون فروشُد بهمن اسکندر بزاد.
خاقانی .
گفت فلان نیم شب ای گوژپشت
بر سر کوی تو فلان را که کشت ؟
نظامی .
کو دل به فلان عروس داده ست
کز پرده چنین بدرفتاده ست .
نظامی .
کاینک به فلان خرابه تنگ
می پیچد همچو مار بر سنگ.
نظامی .
پس طلب کردند او را در زمان
آقجه ها دادند و گفتند ای فلان .
مولوی .
آن فلان روزت خریدم این متاع
کل سر جاوز الاثنین شاع .
مولوی .
شیوه حور و پری گرچه لطیف است ولی
خوبی آن است و لطافت که فلانی دارد.
حافظ.
-فلان از فلان ; کنایه ازلاف و گزاف کردن باشد. (انجمن آرا) (برهان ).
-فلانستان ; مقام و جای فلان . (آنندراج ).
-فلان فلان شده ; بجای دشنام و نفرین به کار رود در جایی که گوینده نخواهد لفظرکیک به کار برد.
-فلان کس ; فلان . شخص ناشناس:
اگر گویی فلان کس داد و بهمان مر مرا رخصت
بدان جا، هم فلان بیزار گردد از تو هم بهمان .
ناصرخسرو.
تو را هرکه گویدفلان کس بد است
چنان دان که در پوستین خود است .
سعدی (بوستان چ یوسفی ص 152).
-فلان کفش پیش پای فلان نمیتوان گذاشت ; یعنی رتبه اش پر ادنی است . بیشتر مقوله زنان ولایت است . (آنندراج ).
-فلان و باستار ; بهمان و باستار. فلان و بیسار. فلان و بهمان .
-فلان و بهمان ; فلان و بهمدان . فلان کس و فلان کس . فلان و بیسار. (فرهنگ فارسی معین ):
فلان و بهمان گویی که توبه یافته اند
چه مانع است مرا، من فلان و بهمانم .
سوزنی .
-فلان و بهمدان ; فلان و بهمان . (فرهنگ فارسی معین ).
-فلان و بیسار ; فلان و باستار. فلان و بهمان . (فرهنگ فارسی معین ). رجوع به کلمات بهمان ، بهمدان ، باستار و بیسار شود.
