[ج َ ف َ]
{ا}
گیاهی از طایفه چتری ها که شومخ نیز گویند و برگ آن ماکول است و در آشها و قورمه سبزی داخل کنند. (ناظم الاطباء). به لغت مازندران قسمی کرفس الورق حزا است . (تحفه حکیم مومن ). قسمی از احرار بقول شبیه به کرفس در بوی و طعم و از کرفس خردتر و باریکتر. (یادداشت مولف ). رجوع به احرارالبقول در همین لغت نامه شود. در «گیاه شناسی گل گلاب » آمده است : جعفری گیاهی است از تیره چتریان و از سبزیهای خوراکی است . دارای برگهای بسیار بریده که جنس خودروی آن در کتب قدیمی ما «فطر اسالیون » نامیده شده است . (از گیاه شناسی گل گلاب چ 3 ص 263 و 264). در کتاب «کار آموزی داروسازی » آمده است : پرسیل (جعفری ) ازتیره : امبلیفر. قسمت قابل مصرف در داروسازی : ریشه و میوه . مواد موثره : آپیول و اسانس . مورد استعمال ریشه : شربت پنج ریشه . (از کارآموزی داروسازی ص 183).

[ج َ ف َ]
{ا}
گلی است زردرنگ و مجازاً به معنی مطلق رنگ زرد و در بهارعجم نوعی از صدبرگ. (غیاث اللغات ). نوعی از صدبرگ. (آنندراج ):
شمع کن این زرد گل جعفری
تا چو چراغ از گل خود بر خوری .

نظامی .

[ج َ ف َ]
{ا}
حشره یی است بدبو که بوی تندی شبیه به بوی گیاه جعفری دارد. (یادداشت مولف ). و نیز رجوع به ساس شود.

[ج َ ف َ]
{ا}
نام قسمی کاغذ است . (الفهرست ابن الندیم ).

[ج َ ف َ]
{ص نسبی ، ا}
طلای خالص بود منسوب به جعفر نامی که کیمیاگر بوده است و بعضی گویند پیش از جعفر برمکی زر قلب سکه می کردند چون او وزیر شد حکم فرمود که طلا را خالص کردند و سکه زدند و به او منسوب شد. (برهان قاطع).به جعفر بلخی که به نام برمک مشهور است منسوب می باشد. (از نزهةالقلوب ). منسوب به جعفر پدر خالد برمکی است که وزارت سلیمان داشت . (تاریخ گزیده ):
از بخشش توعالم پر جعفری و رکنی
وز خلعت تو گیتی پر رومی و بهائی .

فرخی .

- زر جعفری:
نرگس بسان کفه سیمین ترازوئی است
چون زر جعفری به میانش درافکنی .

منوچهری .

گر همه زر جعفری دارد
مرد بی توشه برندارد کام .

سعدی .

رجوع به درست جعفری و زر شود.
- دینار جعفری:
چون لاله سرخ گشت رخ من ز خون تو
زان پس که زرد بود چو دینار جعفری .

فرخی .

نرگس تر نگر چگونه شکفت
نیک مانند چشم آن عیار
ساق پیروزه و حوالی سیم
در میان ضرب جعفری دینار.

بهرامی سرخسی .

و یا چو گوشه دینار جعفری بمثل
که کرده باشد صراف از او به گاز جدا.

؟

-مار جعفری ; نوعی از کفچه مار است .رجوع به مار و کفچه مار شود.
-نعل جعفری ; قسمی نعل بوده است:
از لعن بر سم تو زنم نعل جعفری
گر ظن بری به من که من از دست جعفرم .

سوزنی .

[ج َ ف َ]
{ص نسبی}
(مذهب ...) مذهب شیعه دوازده امامی که منسوب به حضرت امام جعفر صادق (ع ) است . رجوع به شیعه شود.

[ج َ ف َ]
{اخ}
کوشکی است مر متوکل را نزدیک سرمن رای . (منتهی الارب ). نام قصری است که جعفر المتوکل علی اللّه پسر المعتصم باللّه در نزدیکی سامره در جائی به نام ماحوزه بنا نهاد و سپس در کنار آن قصر، شهری ساخت و بدانجا منتقل گردید و اراضی آنجا را به اقطاع به سران لشکر داد و آن شهر از سامراء بزرگتر شد. متوکل نهری از دجله به این شهر احداث کرد که ده فرسخ با آن فاصله داشت و معروف به جبة دجله گردید. متوکل در ماه شوال سال 247 ه' . ق. در همین قصر کشته شد و مردم به سامراء بازگشتند. مخارج ساختمان این قصر بنا بر روایتی ده هزار درهم و بنا بر روایت دیگر دومیلیون دینار بوده است . قصر جعفری در سال 245 ه' . ق. بنا شد و دلیل بن یعقوب نصرانی ناظر بنای آن بود. (معجم البلدان ).

[ج َ ف َ]
{اخ}
دهی است کوچک از دهستان اسحاقآباد بخش قدمگاه شهرستان نیشابور در 15هزارگزی جنوب خاوری قدمگاه و 5هزارگزی جنوب راه شوسه عمومی مشهد. جلگه و گرمسیر است و سکنه آن 12 نفرند. (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 9).

[ج َ ف َ]
{اخ}
دهی است کوچک از بخش شیب آب شهرستان زابل در 11هزارگزی راه شوسه زابل به زاهدان سکنه آن 35 تن است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 8).

[ج َ ف َ]
{اخ}
دهی است از دهستان ام الفخر بخش شادگان شهرستان خرمشهر در 17هزارگزی شمال باختری شادگان کنار راه اتومبیل رو شادگان به اهواز. دشت و گرمسیراست و سکنه آن 888 تن اند. آب آن از رودخانه جراحی و محصول آن غلات و خرما و برنج است . راه آن در تابستان اتومبیل رو است . (از فرهنگ جغرافیایی ایران ج 6).

[ج َ ف َ]
{اخ}
ابوالبقاء صالح بن حسین ... (قرن هفتم هجری ). او راست : 1- البیان الواضح المشهود من فضائح النصاری و الیهود (که بخشی از آن به کوشش آقای فریبس در 1897 م . درشهر «بن » چاپ شده است ). 2 - تخجیل من حرف التوراة و الانجیل (چ مصربدون تاریخ ). در کشف الظنون تخجیل من حرف الانجیل از ابی البقاء جعفری و منتخب آن از شیخ ابی الفضل مالکی مسعودی (تالیف 942 ه' . ق.) دانسته شده است . (معجم المطبوعات ج 1 ص 701). و نیز رجوع به صالح بن حسین شود.

[ج َ ف َ]
{اخ}
ابوالحسن علی بن حسن ... سمرقندی منسوب به جعفربن ابی طالب (ملقب به طیار) است . وی محدث بوده و از پدرش روایت کرده و حسن بن منصور مقری اسبیجابی از او روایت کرده است . (اللباب فی تهذیب الانساب ج 1 ص 330).

[ج َ ف َ]
{اخ}
ابوعلی محمد از حاکمان قزوین بوده است در قرن پنجم هجری : بعد از او [ حمزةبن الیسع [ ] حکومت ] به امیر شریف ابوعلی محمد جعفری حواله رفت صاحب ثروت تمام بود. اوو فرزندانش قریب 60 سال و چند ماه حاکم بودند و آخرین اینان فخرالمعالی ذوالسعادات ابوعلی شرفشاه بن محمدبن احمدبن محمدبن جعفری (متوفی 484 ه' . ق.) بود.» (تاریخ گزیده از مینو دریا باب الجنة قزوین ص 149).

[ج َ ف َ]
{اخ}
ساوجی معاصر صادقی کتابدار بوده و طبعی غنی داشته و از راه شعر معاش خود نمیگذرانیده و در نظم انواع شعر مهارت داشته است . شعر او درمجمعالخواص ص 221 و کتابهای دیگر آمده است . اصل وی از ساوه بود و بعدها ساکن تبریز شد. (الذریعه ج 9).

[ج َ ف َ]
{اخ}
(سید حمزه ...) صاحب کتاب النقض نام او را در شمار شاعران فارسی زبان شیعه آورده است . (الذریعه ج 9). و نیز رجوع شود به کتاب النقض ص 252.

[ج َ ف َ]
{اخ}
عبدالرحمان بن محمد. از فقها و محدثین مذهب شیعی جعفری و منسوب به امام جعفر صادق است . کتاب الامامه و کتاب الفضائل از اوست . (الفهرست ابن الندیم ).

[ج َ ف َ]
{اخ}
قاسم بن کعب ... معمربن عبدالرحمان گوید که عیاش بن عامر عقیلی از او روایت کرده است . (اللباب فی تهذیب الانساب ج 1 ص 230).

[ج َ ف َ]
{اخ}
لبیدبن ربیعه ... منسوب به جعفربن کلاب بن ربیعةبن عامر صعصعه است . رجوع به لبید در همین لغت نامه شود.

[ج َ ف َ]
{اخ}
میر محمد جعفر ... تبریزی از سادات تبریز بوده و درآنجا کفشگری می کرده و گذران معاش او از راه شعر نبوده است صادقی معاصر او شعرش را نقل کرده است . (مجمعالخواص ص 96) (الذریعه الی تصانیف الشیعه ج 9). جعفری اسمش میرمحمد جعفر از سادات آن دیار (تبریز) است و از علو همت از دسترنج خود مدار میگذرانیده گاهی به نظم اشعار رغبت داشته ... (تذکره آتشکده آذر ص 29).